Mutlak Butlan Kararıyla Seçim Hukukunda Yeni Dönem mi?

CHP Kurultayına İlişkin “Mutlak Butlan” Kararının YSK Yetkisi ve 298 Sayılı Kanun Kapsamında Hukuki Değerlendirmesi

I. GİRİŞ

CHP’nin 38’inci Olağan Kurultayı ile 21’inci Olağanüstü Kurultayı’nın iptali istemiyle açılan davada, Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 36. Hukuk Dairesi 2026 / 32 E. Ve 2026 / 658 K. İle ;

“4-5 Kasım 2023 tarihli kurultay ile göreve gelen genel başkan Özgür Özel’in, Merkez Yönetim Kurulu üyelerinin, Parti Meclisi Üyelerinin ve Yüksek Disiplin Kurulu Üyelerinin tedbiren görevden uzaklaştırılmalarına ve 4-5 Kasım 2023 tarihli kurultay öncesi görevde bulunan genel başkan Kemal Kılıçdaroğlu ile Parti Meclisi ve Yüksek Disiplin Kurulu üyelerinin karar kesinleşinceye kadar TEDBİREN GÖREVİ ÜSTLENMELERİNE/GÖREVE İADELERİNE”

Karar verilmiştir.

Bu karar ile siyasi parti kongre ve kurultaylarına ilişkin uyuşmazlıklarda “mutlak butlan” kavramının seçim hukuku alanına taşınması, Anayasa’nın 79. maddesi ile 298 sayılı Kanun’un kurduğu seçim yargısı sistemini doğrudan ilgilendiren ciddi bir yetki tartışması doğurmaktadır.

Seçim hukukunun kendine özgü, kapalı ve kesin nitelikteki yapısı nedeniyle, adli yargı kararlarının seçim sonuçlarını ortadan kaldıracak şekilde yorumlanması anayasal yetki çatışması riski doğurmuştur.

II. SEÇİM HUKUKUNDA YETKİ TEKELİ (ANAYASA m.79)

Anayasa’nın 79. maddesi uyarınca:

“Seçimlerin genel yönetim ve denetimi Yüksek Seçim Kurulu’na aittir.”

Bu hüküm çerçevesinde:

• Seçim süreci tamamen YSK denetimindedir
• YSK kararları kesindir
• Başka hiçbir yargı merci seçim sonucunu ortadan kaldıramaz

Bu sistem, seçim hukukunda mutlak yargı tekeli yaratır.

III. 298 SAYILI KANUN VE SEÇİM İŞLEMLERİNİN KESİNLİĞİ

298 sayılı Kanun’a göre:

• Seçim işlemlerine ilişkin itirazlar yalnızca YSK’ya yapılabilir.
• Süresi içinde yapılmayan itirazlar kesinleşir.
• YSK kararları nihai ve bağlayıcıdır.

Bu yapı, seçim hukukunda klasik medeni hukuk kurumlarının (örneğin mutlak butlan) uygulanmasını sınırlandırır.

IV. MUTLAK BUTLANIN SEÇİM HUKUKUNA UYGUN OLMAMASI

Mutlak butlan medeni hukukta:

• İşlemi baştan itibaren geçersiz sayar.
• Re’sen dikkate alınır.
• Her zaman ileri sürülebilir

Ancak seçim hukukunda:

• Süreli itiraz sistemi vardır.
• Yetki yalnızca YSK’dadır.
• “Yokluk” veya “mutlak butlan” değil, “iptal” sistemi geçerlidir.

Bu nedenle seçim hukukunda mutlak butlan, normatif karşılık bulmaz.

V. ADLİ YARGININ YETKİ SINIRI

Asliye hukuk mahkemelerinin siyasi parti kongrelerine ilişkin yetkisi sınırlıdır.

Bu mahkemeler:

• Sadece dernek/organizasyon içi uyuşmazlık niteliğinde iddiaları değerlendirebilir.
• Ancak seçim sonucunu ortadan kaldıracak “yokluk” kararı veremez.

Çünkü:

• Seçim işlemi → YSK denetiminde
• Mazbata ve sonuç → YSK tarafından kesinleştirilir.
• Bu kararlar → başka mahkeme tarafından bozulama

VI. MUTLAK BUTLAN YAKLAŞIMININ YSK SİSTEMİNE AYKIRILIĞI

CHP kurultayı bağlamında mutlak butlan kararı:

• YSK’nın anayasal yetkisini dolanma riski taşır.
• Seçim sonuçlarını adli yargıya açar.
• Seçim hukukunun kesinlik ilkesini zedeler.

VII. BU YAKLAŞIMIN DOĞURACAĞI CİDDİ HUKUKİ VE SİYASAL TEHLİKELER

Seçim hukukunda mutlak butlan yaklaşımının kabulü, yalnızca teknik bir yorum farkı değil; devletin seçim düzeninin temelini etkileyebilecek yapısal riskler doğurur.

1. Seçim Hukukunda Çift Başlı Yetki Krizi

YSK’nın yetkisi yanında adli yargının da seçim sonucunu etkileyebilmesi:

• Çifte yargı sistemi oluşturur.
• Aynı seçim hakkında farklı mahkemelerden çelişkili kararlar çıkmasına yol açar.
• Hukuki güvenliği ortadan kaldırır.

Bu durum, seçim hukukunun “tek merkezli denetim” ilkesini fiilen çökertir.

2. Seçim Sonuçlarının Sürekli Yargısallaşması

Mutlak butlan yaklaşımı eğer Yargıtay incelemesinde de kabul edilirse:

• Her kongre ve kurultay sürekli dava konusu olur.
• Seçim sonuçları hiçbir zaman kesinleşmez.
• Siyasi istikrar yerine “yargısal belirsizlik rejimi” doğar.

Bu durum demokratik sistemde seçimlerin süreklilik ve kesinlik fonksiyonunu zayıflatır.

3.YSK Kararlarının Fonksiyonel Etkisizleşmesi

Adli yargının seçim sonucunu yok sayabilmesi:

• YSK’yı fiilen “tavsiye mercii” haline getirir.
• Anayasa m.79’un öngördüğü kesin yetkiyi anlamsızlaştırır.
• Seçim hukukunda normlar hiyerarşisini bozar.

4. Siyasi Partilerin İç İşleyişine Yargısal Aşırı Müdahale

Mutlak butlanın geniş uygulanması:

• Parti içi demokratik süreçleri sürekli yargı denetimine açar.
• Siyasi parti özerkliğini zedeler.
• Parti içi iradeyi yargısal iradeye bağımlı hale getirir.

Bu durum, Anayasa m.68’de güvence altına alınan siyasi parti özgürlüğü ile çatışabilir.

5. Demokratik Meşruiyet Tartışması ve Güven Erozyonu

Seçimlerin sürekli iptal riski altında olması:

• Seçmen iradesine güveni azaltır.
• Siyasi sistemde meşruiyet tartışmalarını artırır.
• Toplumsal kutuplaşmayı derinleştirebilir

VIII. SONUÇ

CHP kurultayı bağlamında verilen “mutlak butlan” kararı, seçim hukukunun temel normatif yapısı ile bağdaşmamaktadır.

Anayasa m.79 ve 298 sayılı Kanun birlikte değerlendirildiğinde:

• Seçimlerin denetimi yalnızca YSK’ya aittir.
• YSK kararları kesindir ve bağlayıcıdır.
• Adli yargının seçim sonucunu ortadan kaldırması mümkün değildir.

Bu çerçevede mutlak butlan kararı:

• Yetki yönünden hukuka aykırıdır.
• Seçim hukukunun bütünlüğüne zarar verecektir.
• YSK’nın anayasal konumunu zayıflatacaktır.

Daha önemlisi, bu yaklaşımın yaygınlaşması halinde:

Türkiye’de seçim hukukunun “kesinlik ve güvenlik” ilkesi zedelenecektir; seçimler sürekli yargısal ihtilaf alanına dönüşerek demokratik istikrar üzerinde ciddi riskler doğuracaktır.

Bu nedenle seçim hukukunda temel ilke değişmemelidir:

Seçim sonuçlarını yalnızca seçim kurulları belirler; yargı sistemi bu sonucu yok sayamaz veya yeniden kuramaz.